Blog

Επιφάνεια ή σύνδεση;

Από την Εριφύλη Βογδοπούλου *

Στα μαθήματα δημιουργικής γραφής πριν χρόνια, η αγαπημένη μας δασκάλα υπενθύμιζε πως τα γενικά κι αόριστα θέματα αρθρογραφίας, πρέπει να αποφεύγονται…μα κι εγώ τι να κάνω, μου αρέσουν τόσο πολύ, δεν μπορώ πάντοτε να αντιστέκομαι, ενδίδω καμιά φορά!

Έτσι αποφάσισα να ακολουθήσω την συμβουλή της στο ήμισυ, βλέπεις δεν θα γράψω ένα πλήρως τεκμηριωμένο άρθρο για το θέμα της «επιφανειακής προσέγγισης» που επικρατεί στην εποχή μας, αλλά για κάτι λιγότερο ευρύ, μα πιο πρακτικό.

«Τι μπορώ να κάνω για να αλλάξω αυτήν την προσέγγιση, της επιφανειακότητας», εγώ ως Ερυφίλη, κι εσύ ως Κώστας, Μαρία,  κλπ;

Άκου τι θα κάνω, θα πάρω ως δεδομένο πως η επιφανειακή προσέγγιση στις μέρες μας έχει την τιμητική της, έτσι θα καταλάβεις και τι εννοώ. Υπάρχει παντού, στις διαπροσωπικές μας σχέσεις, δεν ρωτάμε και πολλά να μην γίνουμε αδιάκριτοι, να μην μας  παρεξηγήσουν. Στη κομμώτρια που συμφωνεί να σου κάνει ανταύγειες, ενώ ξέρει πως το μαλλί σου θα πέσει ή θα γίνει σκληρό σα κάγκελο ή στο one night stand, που δεν είναι και τίποτα το φοβερό εν τέλει, σιγά μια φορά έγινε, δεν θα ασχοληθείς, λες στον εαυτό σου, κι όμως σε απασχολεί και το γιατί το έκανες και τι εξέλιξη θα έχει…

Έτσι η ζωή προχωράει και δεχόμαστε αυτήν την απρόσωπη προσέγγιση ως δεδομένο, μια προσέγγιση που είναι ελάχιστα ανθρώπινη,  μιας και αυτό που εξυπηρετεί είναι το κέρδος, όλα τα άλλα έρχονται μετά και ταλαιπωρημένα. Δεν ξέρω αν η παραπάνω περιγραφή σου θυμίζει μια στερεοτυπική κοινωνική πεποίθηση αλλά ναι, αυτό ακριβώς είναι. Έχει γίνει τρόπος ζωής, η πλειονότητα έτσι φέρεται και δεν αντιδράει / αλλάζει κάτι, σχεδόν κανένας, και παρόλο που αυτή η προσέγγιση μας αφήνει ίσως με μια αίσθηση κενότητας και δεν μας συνδέει με την καρδιά μας, την ακολουθούμε πιστά, σαν να μην έχουμε άλλη επιλογή, εν μέρει δεν έχουμε καθώς αυτές οι πεποιθήσεις/συμπεριφορές λειτουργούν μέσα σας υποσυνείδητα. Δεν έχουμε επιλογή, μόνον αν δεν έχουμε επίγνωση του τι μας συμβαίνει, μόλις το αντιληφθούμε συνειδητά, έχει μετακινηθεί η πληροφορία από το υποσυνείδητο στο συνειδητό και… τσουπ εκεί,  ναι, μπορείς να παρέμβεις, με σταθερή αλλά σίγουρη επιτυχία.

Εγώ είμαι εδώ για να σου δώσω μια πιθανή λύση, για το πώς να δράσεις και να αλλάξεις σιγά σιγά την δική σου επιφανειακή προσέγγιση κι έτσι να νιώσεις πιο ανθρώπινα, πιο συνδεδεμένος με τους γύρω σου, πιο ζωντανός και γεμάτος.

Θα ξεκινήσω από την σχέση της επιφανειακότητας με την επικοινωνία. Η δεύτερη σεκοντάρει την πρώτη, συνέχεια όμως ασταμάτητα. Έτσι κατανοείς πως για να αμφισβητηθεί η πρώτη, πρέπει η δεύτερη να γίνει στην εντέλεια, σε σημείο που να μην αφήνει κενά, τίποτα ούτε ένα χιλιοστό χώρο. Πρέπει ο απέναντι σου να καταλάβει πως αρνείσαι να ζεις επιφανειακά και ζητάς να πάρεις και να δώσεις, μαλακά και γλυκά, μέσω της ανθρώπινης επικοινωνίας (σας) περαιτέρω κουβέντα, αλληλεπίδραση, προσοχή, ενδιαφέρον. Πρόσεξε, δεν ζητάς το κάτι επιπλέον γιατί είσαι αχόρταγος κι αδιάκριτος αλλά γιατί το άλλο μοντέλο (της επιφανειακότητας) όχι μόνο δεν σε αγγίζει, αλλά σε κάνει να νιώθεις πιο ρομπότ παρά άνθρωπος κι εσύ θέλεις να νιώθεις με την καρδιά σου,  ενεργό μέρος του ανθρώπινου κοινωνικού συνόλου, είναι μια ανάγκη πανανθρώπινη πίστεψε με δεν είσαι καθόλου παράξενος.

Άρα με την εις άτοπον απαγωγή, αν θέλεις να αφορίσεις την επιφανειακή προσέγγιση, οφείλεις να μπεις πιο μέσα, πιο βαθιά, πιο υποδόρια, αυτό χρειάζεσαι κι αυτό θα επικοινωνείς στον συνάνθρωπο σου, μεθοδικά και συνειδητά!!!

Άσε με να σε βοηθήσω, ανακεφαλαιώνοντας!

Κατάλαβε πως δρας επιφανειακά γιατί ακολουθείς την «γενική γραμμή της επιφανειακής προσέγγισης» κι είσαι κι αγχωμένος. Εδώ δίνω κι ανάλογο παράδειγμα για να μην έχεις καμιά αμφιβολία.

Φαντάσου, είναι Δευτέρα πρωί και πας στην εφορία, χρειάζεσαι απεγνωσμένα και άμεσα ένα χαρτί, χθες, όχι απλά τώρα. Μέσα στη βιασύνη μιλάς απότομα στην υπάλληλο, η οποία πίνει καφέ καθώς σε εξυπηρετεί και δέχεται την αρνητική σου ενέργεια φουλ. Σενάριο 1. Δεν κάνεις τη δουλειά σου γιατί λείπει ο αρμόδιος…σενάριο 2. Παίρνεις τρείς βαθιές αναπνοές πριν προσεγγίσεις το κισέ και συνειδητοποιείς πως έχεις άγχος αλλά αν δεν το σωπάσεις λίγο δεν θα κάνεις την δουλειά σου. Ευγενικά την χαιρετάς και της εξηγείς με ειλικρίνεια κι ανάγκη ενσυναίσθησης την…βιασύνη σου! Καλεί τον αρμόδιο κι επιστρέφεις στη λογίστρια με το χαρτί που της έλειπε.

«Λέξη κλειδί είναι το ΤΩΡΑ. Φέρσου σαν να είναι ο απέναντι σου άνθρωπος, όχι υπολογιστής, συνδέσου με τη πρόθεση σου αλλά και με τον συνάνθρωπο σου, άκουσε τον προσεκτικά, δώσε του την δυνατότητα να ταυτιστεί μαζί σου, να σε καταλάβει, είσαι κι εσύ άνθρωπος, θα σε νιώσει».

Βέβαια, αυτή είναι η αρχική θεωρία, γιατί στην πράξη οφείλω να σου πω πως είναι σχεδόν αδύνατον να ζεις έτσι συνέχεια, θα τρελαθείς, δεν γίνεται. Υπάρχει όμως λύση, αν θέλεις αληθινά κάτι να αλλάξει. Μπορείς να το εφαρμόσεις σε μικρό βαθμό μεθοδικά, ξεκινάς με τους πολύ κοντινούς σου ανθρώπους, για αρχή και σιγά σιγά όταν βρεις τα πατήματα σου, θα διευρυνθείς και προς τα έξω, στην καθημερινότητα σου κι εκτός του κλειστού σου κύκλου.

Όταν αρχίσεις να νιώθεις την σύνδεση θα εκπλαγείς από την διαπίστωση τούτη, πόση ανάγκη έχει ο κόσμος μας από σύνδεση ανθρώπινη, καρδιάς, σου λέω θα σου δίνει τόση δύναμη αυτή η προσέγγιση που δεν θα ξαναπάς στη παλιά της επιφανειακότητας, εκτός κι αν σου ξεφύγει!! Μάλιστα ξέρεις αν τα βρεις με τον εαυτό σου σε αυτό το νέο πλαίσιο, κι αφήσεις το άνοιγμα καρδιάς να συμβεί, δε θα μπορείς να κάνεις αλλιώς, δε γίνεται να νιώθεις βαθιά τον εαυτό σου και τον συνάνθρωπο σου, και να έχεις μια διάχυτη αδιαφορία να σε κατακλύζει (επιφανειακή προσέγγιση), είναι οξύμωρο. Βλέπεις αυτή η αυτοφροντίδα, η αυτοπεποίθηση κι αγάπη για το μέσα σου αλλά και για τον συνάνθρωπο σου, θέλει αλήθειες, όχι στερεότυπα, θα καταλάβεις τι εννοώ μόλις ξεκινήσεις να το κάνεις, θα νιώσεις ηρεμία, σύνδεση, μαγεία στην καθημερινότητα σου.

Είμαστε όλοι συνδεδεμένοι, αυτή είναι η πραγματικότητα, όλα τα άλλα είναι μια στερεοτυπική ψευδαίσθηση.

*Η Εριφύλη Βογδοπούλου σπούδασε Αρχιτεκτονική και εργάστηκε για πολλά χρόνια στις αστικές αναπλάσεις μέχρι που έκανε ολική στροφή ζωής και φιλοσοφίας, στο «εσωτερικό πεδίο». Σήμερα είναι καταξιωμένη Yoga Instructor και εμπλουτίζει τις υπηρεσίες της με Tantra Essence Massage καθώς και με τη διοργάνωση Tantric Yoga Workshops & Retreats. Το προσωπικό μότο της: «From urban design, to body & soul reborn!». Για περισσότερες πληροφορίες εδώ

«Μεγάλωσα με τον φόβο ότι θα πνιγώ μέσα στο ίδιο μου το δωμάτιο»!

Τι είναι το κλιματικό άγχος;

Το κλιματικό άγχος είναι η ανησυχία, η απογοήτευση, η θλίψη, ακόμα κι ο θυμός που προκαλεί η κλιματική κρίση και η συνεχιζόμενη αποτυχία των κυβερνήσεών μας να ανταποκριθούν όπως χρειάζεται.

Οι νέοι αισθάνονται προδομένοι απ’ τους ηγέτες και φοβούνται για το μέλλον. Αυτά τα συναισθήματα είναι δυσάρεστα και δύσκολα — όμως είναι μια απόλυτα φυσιολογική και υγιής αντίδραση απέναντι στην καταστροφή του φυσικού κόσμου και την πολιτική αδράνεια.

Το θέμα δεν είναι να «αντιμετωπίσουμε» ή να «λύσουμε» αυτό το άγχος, αλλά να μάθουμε να το αναγνωρίζουμε και να ζούμε μ’ αυτό, ώστε να συμμετέχουμε στον αγώνα ενάντια στην κλιματική κρίση απαιτώντας έκτακτα μέτρα απ΄ τις κυβερνήσεις μας, χωρίς να βυθιστούμε στην απόγνωση ή την άρνηση.

Αυτό το άγχος συχνά προέρχεται απ’ τη βαθιά, ειλικρινή αγάπη μας για τη φύση και τον πλανήτη. Πώς να μην αγχωνόμαστε; Το πρόβλημα δεν είναι τα συναισθήματά μας αλλά η πραγματικότητα της κρίσης, σε συνδυασμό με την πολιτική αποτυχία.

«Μεγάλωσα με τον φόβο ότι θα πνιγώ μέσα στο ίδιο μου το δωμάτιο» λέει η  Mitzi Tan, 23 χρόνων από τις  Φιλιππίνες στο πλαίσιο παγκόσμιας έρευνας του Avaaz. Μερικά χαρακτηριστικά δεδομένα που προέκυψαν είναι τα ακόλουθα.

Σχεδόν οι μισοί νέοι και νέες παγκοσμίως (45%) δηλώνουν πως το κλιματικό άγχος επηρεάζει την καθημερινότητά τους: το πώς παίζουν, τρώνε, μελετούν και κοιμούνται.

Περισσότεροι από 7 στους 10 πιστεύουν πως «το μέλλον είναι τρομακτικό» — μάλιστα στην Πορτογαλία το ποσοστό φτάνει το 81% και στις Φιλιππίνες το 92%.

Το 58% δήλωσε πως οι κυβερνήσεις «πρόδωσαν εμένα και/ή τις επόμενες γενιές», ενώ το 64% δήλωσε πως οι κυβερνήσεις δεν κάνουν αρκετά για να αποφύγουν μια κλιματική καταστροφή.

Σχεδόν 4 στους 10 νέους (39%) δήλωσαν πως πλέον διστάζουν να κάνουν παιδιά.

Τα αποτελέσματα αυτά είναι τρομακτικά, και σύμφωνα με ψυχολόγους το κλιματικό άγχος δεν επηρεάζει μόνο τα παιδιά, αλλά όλες τις ηλικίες, παντού.

Τι μπορούμε να κάνουμε για το κλιματικό άγχος;

Αν το κλιματικό άγχος είναι μια υγιής, φυσική αντίδραση, τότε πώς μπορούμε να ζήσουμε με αυτό; Εδώ είναι κάποιες συμβουλές απ’ το Climate Psychology Alliance (Ένωση Κλιματικής Ψυχολογίας) που μπορούν να βοηθήσουν:

  • Να θυμάσαι πως δεν είσαι μόνη/μόνος. Πολλοί άνθρωποι ανησυχούν όσο εσύ — ίσως απλά δεν το εκφράζουν.
  • Μίλα για την κλιματική αλλαγή, ειδικά όμως για τα συναισθήματα που δημιουργεί σε σένα και σε άλλους. Άκου το πώς νιώθουν οι νέοι και πάρε τα συναισθήματά τους στα σοβαρά. Εξήγησέ τους πως αυτά που νιώθουν έχουν νόημα και σημαίνουν πως είναι άτομα που νοιάζονται. Η λύπη κι η απογοήτευση είναι φυσιολογικές αντιδράσεις, έτσι όπως είναι τώρα τα πράγματα.
  • Να ξέρεις πως δεν εξαρτάται μόνο από εσένα. Ένα άτομο από μόνο του δεν μπορεί να κάνει και πολλά. Ναι, η ατομική δράση ΕΧΕΙ αντίκτυπο, αλλά η κλιματική κρίση είναι συλλογική ευθύνη. Στήριξε τους νέους για να αναλάβουν δράση, όσο μικρός κι αν σου φαίνεται ο αντίκτυπος.
  • Κάνε ό,τι μπορείς για να φροντίσεις τον εαυτό σου σωματικά και συναισθηματικά. Ακούγεται προφανές, αλλά η φροντίδα των βασικών αναγκών μας μπορεί να βοηθήσει να μείνουμε δυνατοί και προσγειωμένοι.
  • Το να περνάς χρόνο στη φύση μπορεί να βοηθήσει. Άσε τον εαυτό σου να απολαύσει την ομορφιά της. Η αγάπη μας για τη φύση έχει τη δύναμη να εμπνέει τον αγώνα μας για την προστασία του πλανήτη.

Ζούμε σε μια πραγματικά κρίσιμη περίοδο. Είμαστε αντιμέτωποι με μια απ’ τις μεγαλύτερες απειλές για τον πλανήτη στην ιστορία της ανθρωπότητας — και ίσως είμαστε η τελευταία γενιά που μπορεί να τον σώσει. Μπορούμε ακόμα να αποφύγουμε τα χειρότερα και να επιτρέψουμε στη φύση να αναγεννηθεί. Μπορεί να φοβόμαστε και να πονάμε, όμως τέτοιες κρίσεις έχουν τη δύναμη να φανερώσουν τον καλύτερό μας εαυτό: γεμίζοντάς μας δημιουργικότητα, έμπνευση και ενσυναίσθηση για τον εαυτό μας και τους άλλους. Είναι πηγή ελπίδας για ριζική αλλαγή — μια ελπίδα που βασίζεται στην πραγματικότητα, που όμως είναι αποφασιστική, επίμονη και συμπονετική. Ακριβώς ό,τι χρειάζεται ο κόσμος τώρα.

Το εύκολο ανάθεμα

O πιο εύκολος τρόπος είναι να ρίχνεις ένα ανάθεμα, έναν αφορισμό και να καθαρίζεις. Όχι με το πρόβλημα αλλά με την «εικόνα» που θέλεις να δείχνεις, κι ας είναι στην πραγματικότητα μια οφθαλμαπάτη.

Τα πρόσφατα επεισόδια στα ΕΠΑΛ της Σταυρούπολης και του Ευόσμου αποδεικνύουν πως το πρόβλημα του Νεοναζισμού στη χώρα μας είναι πλέον «συστημικό». Δεν είναι δέκα φιγούρες του υποκόσμου και 500.000 ηλίθιοι που «αγοράζουν» μια εναλλακτική αφήγηση για τα πράγματα, απόλυτα ταυτισμένη με την ωμότητα και το έγκλημα. Το πρόβλημα είναι «συστημικό» γιατί αυτή η αφήγηση κερδίζει καρδιές νέων παιδιών.

Στα μάτια των παιδιών αυτών,  η φιλελεύθερη δημοκρατία είναι κληρονομική ολιγαρχία. Παιδιά βιαίως φτωχοποποιημένων γονιών,  χωρίς την ελπίδα πως θα γυρίσει ο τροχός αφού το «ματσάκι» είναι στημένο και η «άνοδος» στην επάνω κατηγορία δεν κερδίζεται πλέον με τη δημόσια εκπαίδευση, όπως γινόταν σε όλη τη μεταπολεμική ιστορία της χώρας. 

Μέσα στην οικονομία της γνώσης και την κοινωνία της πληροφορίας, η δημόσια εκπαίδευση απαξιώνεται συστηματικά, αντανακλώντας την ηθελημένη αδυναμία του κράτους να έχει προτεραιότητες  για το κοινό καλό. Οπότε υπάρχει για να υπακούει στις πολυεθνικές, να διασώζει τράπεζες με δημόσιο χρήμα, να αγοράζει φρεγάτες και να πολλαπλασιάζει ακατάπαυστα την ισχύ των δυνάμεων καταστολής.  

Στη φύση και στην κοινωνία δεν υπάρχουν κενά. Το κενό της δημόσιας εκπαίδευσης ως διαδικασίας και μηχανισμού κοινωνικής κινητικότητας, καλύπτεται με όλο και πιο ανησυχητικούς ρυθμούς  από τη νεοναζιστική ακροδεξιά, η οποία επενδύει στην απόγνωση και στην αμάθεια, υποδεικνύοντας «εύκολους» αποδιοπομπαίους, για να χαϊδέψει τα ναρκισσιστικά τραύματα που βιώνουν αποκλεισμένοι ή ημι-αποκλεισμένοι έφηβοι. Και μόνο με το ανάθεμα η Αριστερά, η οποία θα όφειλε να είναι ανάχωμα στην εφηβική αποκτήνωση,  μοιάζει τόσο παλιά όσο έμοιαζε κάποτε ο Αυγουστίνος Καντιώτης.   

Από: ZACK LOUD

Εγκώμιο της πραότητας

Πάντα υπάρχει ένα πρώτο «σημάδι» για αυτό που έρχεται να κάνει τη διαφορά. Τη διαφορά την κάνει πάντα η αλήθεια, γιατί αυτή έχει όλη τη δύναμη. Ό,τι δεν είναι αληθινό, πολύ σύντομα παύει να είναι και πραγματικό.

Για αυτό και ο κόσμος μας σήμερα είναι παγιδευμένος ανάμεσα στην ανία και τη βαρεμάρα του προβλέψιμου, το φόβο του απρόβλεπτου και την προσμονής μιας έκπληξης που ποτέ όμως δεν έρχεται, όσο δεν πιστεύουμε αρκετά για να την πυροδοτήσουμε.

Αυτή η πολύ ιδιαίτερη «ψυχολογία» κατακλύζει το εσωτερικό όλο και περισσότερων ανθρώπων. Κάτι να γίνει, κάτι να κάνουμε, αλλά δεν έχουμε σαφή εικόνα του τι είναι αυτό. Όμως αρχίζουμε να συνειδητοποιούμε την αλήθεια.

Υπάρχει μια αλήθεια; Δεν έχει ο καθένας τη δική του για να πορεύεται όπως επιθυμεί και θέλει; Αυτή δεν υποτίθεται πως είναι η μεγάλη κατάκτηση του δυτικού πολιτισμού, ο οποίος απελευθέρωσε το άτομο από τα δεσμά που το κρατούσαν όμηρο μέσα σε φανταστικές ταυτότητες που έμοιαζαν αληθινές μέχρι να καταρρεύσουν μπροστά στο «αμερικάνικο όνειρο» και τη «σεξουαλική απελευθέρωση»;

Τα ερωτήματα δεν είναι ρητορικά. Είναι πραγματικά και ουσιώδη αλλά δεν υπάρχουν έτοιμες προσυσκευασμένες απαντήσεις. Θα πέσουν από τον ουρανό;  Θα προκύψουν μέσα από τη σοφία του ανθρώπινου «πλήθους»; Θα τις δώσουν οι ελίτ με τον τρόπο που εξυπηρετεί την αναπαραγωγή των προνομίων τους στο διηνεκές όπως νομίζουν;   

Η πραγματικότητα του μέλλοντος είναι η αλήθεια που πιστεύουμε σήμερα. Το Κακό είναι η σύγχυση που δημιουργούν τα αναπάντητα ερωτήματα, τα οποία έχουν την εγγενή τάση να πολλαπλασιάζονται με κατακλυσμιαίο τρόπο.

Η δίψα για αλήθεια είναι ακατανίκητη. Το «σημάδι» αυτό έχει αρχίσει να φαίνεται. Η γλυκιά ηδονοθηρική και υπνωτιστική μαλθακότητα των έτοιμων απαντήσεων του «συστήματος»,  πείθει πλέον όλο και λιγότερους ανθρώπους. Αυτό από μόνο του ανοίγει πόρτες στη συνείδηση, προς διάφορες κατευθύνσεις. Πολλές από αυτές είναι λάθος, κάποιες επικίνδυνες, άλλες αποπροσανατολιστικές, αλλά όσοι έχουν πετύχει να δεσμευτούν εσωτερικά στην αναζήτηση της αλήθειας για την οποία αξίζει να ζήσουν και να πεθάνουν για αυτή, έχουν τις πιθανότητες με το μέρος τους για να φτάσουν στο αχαρτογράφητο μέλλον.

Παρά την περιρρέουσα δυστοπική ατμόσφαιρα, προσωπικά ανήκω σε αυτούς που πιστεύουν  πως είναι μακάριοι οι πραείς, διότι αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη. Και μπορεί να μην ακούγεται σαν σάλπισμα πολέμου κατά της αδικίας  ή σαν πολιτικό μανιφέστο για κάνουμε παράδεισο τη γη, όμως  τίποτα από τα δυο δεν έχουμε ανάγκη τώρα. Τα έχει ζήσει η ιστορία τόσες φορές που είναι θανατηφόρα προβλέψιμα. Αν κάτι έχουμε πραγματική ανάγκη σαν πραγματικοί άνθρωποι είναι ένα καθημερινό «εγκώμιο στην πραότητα», όρο που πρωτοδιατύπωσε ο Ιταλός φιλόσοφος Νορμπέρτο Μπόμπιο (1909 – 2004) απαντώντας στο ερώτημα «Τι να κάνουμε;». Έχουμε επαρκή γνώση και εμπειρία για να κατανοήσουμε την αλήθεια πως η  πραότητα  είναι βάση κάθε πολιτισμένης συνύπαρξης και κάθε δημόσιου θεσμού με πραγματική αξία για τους ανθρώπους.

Η πραότητα δεν είναι μια πολιτική αρετή. Είναι μια ανθρώπινη αρετή που έχουμε σοβαρούς λόγους να την εντάξουμε στη ζωή μας. Με το λόγο και την πράξη μας. Και μάλιστα να την εντάξουμε  ως κατεξοχήν αντίπαλη πρακτική  της κατεστημένης πολιτικής, η οποία στηρίζεται πάνω στην αλαζονεία, την υπεροψία και τον αυταρχισμό. Να αρχίσουμε να τη δοκιμάζουμε παντού. Στο σπίτι, στο γραφείο, στα σόσιαλ μήντια, στις σχέσεις μας με τους άλλους αλλά και στη σχέση με τον εαυτό μας κάθε πρωί που καλημερίζουμε τη φάτσα μας στον καθρέπτη. Η πραότητα δεν είναι ευγένεια που μπορεί να είναι και υποκριτική ή υστερόβουλη. Η πραότητα είναι η αυθεντική συναίσθηση της αόρατης δύναμης που έχει η αλήθεια, για αυτό και δεν φοβάται το απρόβλεπτο. Επιπλέον, η πραότητα αντιλαμβάνεται πως κάθε άνθρωπος είναι ίδιος με τον άλλο και ταυτόχρονα, ότι κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός από τον άλλο. Κι αυτό είναι το «χρυσό κλειδί» για να ανοίξει την πόρτα ο φυλακισμένος κόσμος μας και να πάει παραπέρα…

«Μάθε να ζεις με αυτό». Τι σημαίνει άραγε αυτό για τη ζωή́ μου;

Από τη Βάσω Ραφαέλα Βακουφτσή*

Το όνομα μου είναι Βάσω. Ένα κουαρτέτο ασθενειών δουλεύει αδιάκοπα για να διαταράξει κάθε έννοια κανονικότητας στη ζωή μου. Διαγνώστηκα με νόσο του Crohn σε πολύ νεαρή ηλικία και ακολούθησαν οι διαγνώσεις της ψωρίασης και της ψωριασικής αρθρίτιδας πολύ σύντομα. Έχοντας συμβιβαστεί με αυτές τις διαγνώσεις, ήλπιζα ότι η ζωή μου θα επιστρέψει στο φυσιολογικό.

Κάποια χρόνια αργότερα, σε ηλικία 25 ετών, διαγνώστηκα με επινεφριδιακή ανεπάρκεια. Ευτυχώς δεν κατάλαβα πόσο άρρωστη ήμουν τότε ή ίσως υποσυνείδητα επέλεξα να μην το σκεφτώ. Διαγνώστηκα με επινεφριδιακή ανεπάρκεια τον Απρίλιο του 2020. Κανείς δεν μου είπε τι ακριβώς την προκάλεσε, μου είπαν πως πιθανώς και αυτό ήταν αυτοάνοσης αιτιολογίας – το στοιχείο μου, τα κάνω συλλογή.

Εκείνη την ημέρα έμαθα πως η υψηλή κορτιζόλη είναι επιβλαβής, αλλά η χαμηλή κορτιζόλη μπορεί να είναι θανατηφόρα. Η διάγνωσή μου με επινεφριδιακή ανεπάρκεια δεν ήταν κάτι που αποδέχθηκα εύκολα και δεν νομίζω πως κανένας με είχε προετοιμάσει για όλες τις ανατροπές, που θα έφερνε στη ζωή μου. Έμοιαζε σαν να κοιμήθηκα και να ξύπνησα σε κάποιο παράλληλο σύμπαν.

Σε μια νύχτα, κάθε λεπτό κάθε ημέρας είχε αμετάτρεπτα αλλάξει. Πριν από την άνοιξη του 2020 δεν είχα ακούσει τίποτα για την επινεφριδιακή ανεπάρκεια. Βρέθηκα στο νοσοκομείο, χάρη στο προνόμιο της πρόσβασης στη σύγχρονη ιατρική, είχα σύντομα μια διάγνωση. Πώς είναι, όμως, να έχεις μια διάγνωση, που σε μια κρίση της το αποτέλεσμα ενδέχεται να έχει δυνητικά θανατηφόρα έκβαση;

Κοιτάζοντας πίσω την πορεία της διάγνωσης, έχω ένα αίσθημα τεράστιας απογοήτευσης. Θυμάμαι, όμως, και γιατρούς – που ίσως κυριολεκτικά – μου έσωσαν τη ζωή. Η βιβλιογραφία διαβεβαιώνει πως οι ασθενείς με επινεφριδιακή ανεπάρκεια ζουν μια απολύτως φυσιολογική ζωή. Εγώ θα διαφωνήσω, τουλάχιστον μέχρι τη στιγμή που γράφεται αυτό το κείμενο, αφού μετά τη διάγνωσή μου και ενώ λαμβάνω θεραπεία υποκατάστασης, η καθημερινότητά μου και η λειτουργικότητά μου έχουν επηρεαστεί σημαντικά. Η επινεφριδιακή ανεπάρκεια υπήρχε για αρκετούς μήνες, όταν διαγνώστηκα.

Για μήνες έχανα βάρος και δεν ήξερα γιατί. Για μήνες είχα ναυτία, ζάλη, κόπωση και πολλά άλλα συμπτώματα. Έχει περάσει κάτι περισσότερο από ένα έτος από την διάγνωσή μου. Δεν έχω ανακτήσει ακόμα την λειτουργικότητά μου, αλλά μάλλον δεν κινδυνεύει πια η ζωή μου, όχι σε σοβαρό βαθμό τουλάχιστον. Δεν έχω γίνει ξανά «κανονική», ούτε η θεραπεία δουλεύει τόσο καλά όσο θα ήθελα.

Η επινεφριδιακή ανεπάρκεια είναι μια καθημερινή πρόκληση στη διαχείρισή της. Κάθε φορά, που έρχομαι αντιμέτωπη με κάποιο γεγονός, που μου προκαλεί σωματικό ή συναισθηματικό στρες, ρωτάω τον εαυτό μου: «Σε αυτή την κατάσταση ένας υγιής οργανισμός θα παρήγαγε περισσότερη κορτιζόλη;». Αν η απάντηση είναι «ναι», τότε παίρνω λίγη παραπάνω υδροκορτιζόνη.

Επισκέφθηκα αρκετούς ενδοκρινολόγους. Από τους περισσότερους έφυγα με ένα βάρος ενός μη παραγωγικού ραντεβού, απογοητευμένη, ένιωθα πως είχα σπαταλήσει κι άλλο χρόνο, πως ήμουν ξανά στη μέση του πουθενά. Πολλές φορές στη διάρκεια αυτής της πορείας ένιωσα το «δεν ξέρω τι να κάνω με σένα» από τους γιατρούς, που είχα απέναντι μου.

Όλοι μας σε κάποια στιγμή της ζωής μας βιώνουμε κάποια εμπειρία που μας καθορίζει, αυτό που λέμε «μας αλλάζει τη ζωή». Συνήθως, κοινωνικά αποδεκτές τέτοιες εμπειρίες είναι ένας γάμος, η γέννηση ενός παιδιού και κάποια ακόμη. Για μένα αυτή η καθοριστική εμπειρία ήταν όταν διαγνώστηκα με Νόσο του Crohn. Η δεύτερη καθοριστική εμπειρία ήταν η διάγνωση της επινεφριδιακής ανεπάρκειας, μια διάγνωση σπάνια, που δυνητικά είναι απειλητική για τη ζωή μου σε μια κρίση, μια διάγνωση με μια ασθένεια που δεν είχα ακούσει ποτέ ξανά.

Ένιωσα ηττημένη, σαν ο κόσμος να σταμάτησε ξαφνικά. Η ελπίδα χτύπησε σε τοίχο με 100, όταν ο γιατρός είπε «δεν υπάρχει κάτι άλλο που μπορούμε να κάνουμε, πρέπει να μάθεις να ζεις έτσι». Γροθιά στο στομάχι! Οτιδήποτε είπε μετά από αυτό, δεν το άκουσα.

«Μάθε να ζεις με αυτό». Τι σήμαινε άραγε αυτό για τη ζωή μου;

Οι ασθένειές μου έχουν διαμορφώσει τη ζωή μου με τρόπους, που δεν ζήτησα, ούτε ήθελα, αλλά είναι σημαντικό πως δεν θα ήμουν αυτή που είμαι σήμερα χωρίς αυτές.

Η ασθένεια σε κάνει να επανεξετάζεις συνολικά τη ζωή σου, τις προτεραιότητές σου.

Η ασθένεια σε αφήνει γυμνή και εκτεθειμένη, γιατί καθετί οικείο μέχρι τότε ίσως να είναι ένας εν δυνάμει εχθρός. Η ασθένεια σε εξαναγκάζει να εμβαθύνεις στα βαθύτερα στρώματα σου.

Δεν θα είμαι ποτέ́ ξανά́ υγιής και αυτό́ έχει αλλάξει το πώς βλέπω κάποια πράγματα: το σώμα μου, την υγεία μου, τις σχέσεις μου, την εργασία μου και τη ζωή μου. Όταν τα πράγματα δυσκολεύουν, ο κόσμος συνηθίζει να λέει «θα περάσει κι αυτό».

Τι γίνεται, όμως, όταν αυτό δεν πρόκειται να περάσει ποτέ;

*Η Βάσω Ραφαέλα Βακουφτσή είναι Γενική Γραμματέας στον Σύλλογο Ατόμων με Νόσο του Crohn και Ελκώδη Κολίτιδα Ελλάδας.

Πρώτη δημοσίευση εδώ

Τα συμπεράσματα των αριθμών στις γερμανικές εκλογές

Από τον Γιώργο Τράπαλη*

Η σοσιαλδημοκρατία επιστρέφει ή απλά σάπισε το «μήλο» του CDU; H Μέρκελ της τεράστιας λαϊκής αποδοχής, άφησε πίσω της μια ισχυρή Γερμανία ή τιμωρήθηκε μιας και δεν κατέστησε ποτέ τη χώρα ηγέτιδα δύναμη στον δυτικό κόσμο; Εν τέλει, τι είδαμε στις εκλογές του ισχυρότερου κράτους της Ευρώπης;

Πολλές αναλύσεις γράφτηκαν αλλά εδώ αποκωδικοποιούμε τη γλώσσα των αριθμών, οι οποίοι έχουν τον προνόμιο όταν «μιλάνε» να είναι ειλικρινείς και λιτοί.

Τα ποσοστά των κομμάτων από τις εκλογές του 2013 μέχρι και το 2021

201320172021
CDU/CSU41.53324.1
SPD25.720.525.7
FDP4.810.911.5
Αριστερά8.69.24.9
Πράσινοι8.48.914.8
AFD 12.610.3

Οι μετακινήσεις στα κόμματα σε σχέση με τις εκλογές του 2017

SPD  

CDU/CSU+3
ΠΡΑΣΙΝΟΙ-1
ΑΡΙΣΤΕΡΑ+3
Μετακινήσεις 2017-2021

CDU/CSU

SPD-3,6
ΠΡΑΣΙΝΟΙ2,9
FDP-1,5
Μετακινήσεις 2017-2021

ΠΡΑΣΙΝΟΙ

CDU/CSU+2,8
ΑΡΙΣΤΕΡΑ+1,6
SPD+1,1
Μετακινήσεις 2017-2021

Ηλικιακές κατανομές

Μικρότεροι των 30 ετών

Μεγαλύτεροι των 60

Ανατολική/ Δυτική Γερμανία

Δυτική (%)Ανατολική (%)
CDU/CSU25,916,9
SPD26,424,2
Πράσινοι15,410.9
FDP129,7
AFD8,219,1
Αριστερά3,610

Τι μας λένε οι παραπάνω αριθμοί;

Πρώτο συμπέρασμα: Το CDU/CSU μέσα σε 8  χρόνια έχασε το 40% της δύναμης του. Με μία πρώτη ανάγνωση μπορούμε να χωρίσουμε σε δύο εποχές τις απώλειες: το 2017 έχασε σε αναλογία 2/1 τον κόσμο του πήγε στο ακροδεξιό AFD και στο φιλελεύθερο FDP,  (προς τα δύο κόμματα που «ακουμπάει»), ενώ σε αυτές τις εκλογές έχασε κόσμο προς το SPD και τους πρασίνους όπως βλέπουμε στον 2ο πίνακα. Παρόλη την στροφή στο κέντρο με την υποψηφιότητα Λάσετ, το κόμμα δεν κατάφερε να κρατήσει αυτούς τους ψηφοφόρους, μιας και η υποψηφιότητα αυτή ήταν τελικά αρκετά αδύναμη. Η αποδοχή του στους νεαρούς ψηφοφόρους είναι ελάχιστη για ένα κυβερνητικό κόμμα (11% από το 25% του 2017). Μπορούμε να πούμε πως έχασε την πρωτιά και από την μεγάλη διαφορά ανάμεσα στις π. ανατολικές περιοχές σε σχέση με τις δυτικές (πίνακας 4) πιθανά και λόγω της απόσυρσης της ανατολικογερμανίδας τ. προέδρου του κόμματος. Το λαϊκό κόμμα της Γερμανίας κούρασε και κουράστηκε, πράγμα λογικό μετά από 16 χρόνια. 

Δεύτερο συμπέρασμα: Η στροφή στη σοσιαλδημοκρατία, η οποία ακούγεται συνέχεια και στην χώρα μας, μάλλον είναι στροφή …360 μοιρών. Το SPD ξαναγύρισε στα ποσοστά του 2013, όταν και είχε χάσει με 16 μονάδες από τον αιώνιο αντίπαλο. Κατάφερε να πάρει στην τελική ευθεία κόσμο από την Αριστερά, μιας και έδωσε κυβερνητική επιλογή σε έναν κόσμο που το είχε ξεχάσει και από το CDU μιας και ο μέσος Γερμανός, δεν επέλεξε κόμμα αλλά ικανότερο κυβερνήτη στο πρόσωπο του Σόλτς (πινάκας 2). Αλίμονο όμως, αν πέραν της φυσιολογικής χαράς της νίκης, το αποτέλεσμα δε φέρνει και προβληματισμό στο πρώτο κόμμα. Κρατώ την πτώση του SPD σε σχέση με το 2017 στις νέες ηλικίες, πράγμα σπάνιο για ένα κόμμα που εν τέλει ανέβασε τα συνολικά του ποσοστά σε σχέση με το 2017 κατά 25%.

Τρίτο συμπέρασμα: Στο επιτελείο των Πρασίνων πρέπει να έχει μείνει μια γλυκόπικρη γεύση. Σε σχέση με τις εκλογές του 2017 είναι οι απόλυτοι νικητές αλλά η κατάρρευση του τελευταίου μήνα δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη. Φαίνεται ότι έπιασαν ταβάνι και όταν τέθηκε το θέμα της καγκελαρίας, μάλλον …ζαλίστηκαν εκεί στα ψηλά των δημοσκοπήσεων και απώλεσαν γρήγορα τις πιθανότητες νίκης τους.  Φυσικά το γεγονός του μη  ξεκάθαρου κυβερνητικού προγράμματος, υποσχόμενοι σε όλους τα πάντα, μπορεί να οδήγησε στην αύξηση των ποσοστών, αλλά σε δεύτερο στάδιο ήταν ανασταλτικός παράγοντας για να «αλλάξουν επίπεδο». Θα σημείωνα πως στην τελική ευθεία κρίθηκε σημαντικότερο για τον  μέσο Γερμανό κάτι που στην χώρα μας για παράδειγμα ήταν αντίστροφο: Παρά την κρίση, θεωρεί πως το κράτος του είναι από τις χώρες που επλήγησαν λιγότερο σε αυτή την δύσκολη δεκαετία – σε αντιδιαστολή με τις μεσογειακές χώρες, όπου κυριάρχησαν κόμματα, τα οποία  προσέφεραν απλόχερα «λαϊκιστική ελπίδα».

Τέταρτο συμπέρασμα: To FPD απέδειξε πως είναι ο πλέον σταθερός κυβερνητικός εταίρος. Είναι απίθανο να μην ξαναβρίσκεται στην επόμενη κυβέρνηση και μαζί με τους πρασίνους κυριαρχεί στις μικρές ηλικίες. Είναι ξεκάθαρο, πως τα παραδοσιακά κόμματα δεν μπορούν να απαντήσουν στις ερωτήσεις των νέων, οι οποίοι ΔΕΝ πάνε ούτε στα ακραία και παραδοσιακού τύπου κόμματα (AFD & Αριστερά) αλλά ψάχνουν κάτι πραγματικά καινούριο. Θα εξεταστεί σε επόμενες εκλογικές διαδικασίες αν αυτό θα είναι και πραγματική τάση πλήρους απόρριψης των παλιών – συστημικών κομμάτων.

Πέμπτο συμπέρασμα: Τα ακραία κόμματα που λέγαμε παραπάνω λαμβάνουν σχεδόν 30% στις τ. ανατολικές περιοχές, πράγμα που δείχνει πως η περίφημη ενοποίηση μάλλον δεν έγινε ποτέ πράξη επί της ουσίας. Το τρένο της εξέλιξης πέρασε και μάλλον αυτές οι περιοχές έμειναν για πάντα πίσω. Ειδικότερα το κόμμα της Αριστεράς φαίνεται να περνά στην χρονοντούλαπο της ιστορίας, μιας και οι νέοι επιλέγουν τους πρασίνους και οι μεγαλύτεροι γυρνάνε ξανά στο SPD.

Τι γίνεται τώρα λοιπόν; Είναι δεδομένο πως τα δυο κόμματα που βρίσκονται στα κομματικά άκρα δεν θα μετέχουν της νέας κυβέρνησης. Θεωρώ πως ο μεγάλος συνασπισμός δύσκολα θα γίνει πράξη μιας και το CDU/CSU θα προσπαθήσει να ξαναχτιστεί στην αντιπολίτευση. Όλες οι μετρήσεις δείχνουν πως οι πολίτες θα ήθελαν να δουν το SPD ως τον βασικό κυβερνητικό πυλώνα σε συνεργασία με το FPD και τους πρασίνους. Αν το δούμε τελείως κυνικά αυτοί οι τρείς ήταν και οι νικητές των εκλογών, οπότε το κοινό θέλει  «να αποδοθεί εκλογική δικαιοσύνη». Εν τέλει μάλλον αυτός ο συνασπισμός αποτελεί και την πλέον  βολική λύση για όλους.

*Ο Γιώργος Τράπαλης είναι Στατιστικός Αναλυτής

Εγώ²  ή Εγώ + Εσύ; 

Από την Εριφύλη Βογδοπούλου *

Μια μέρα πριν χρόνια, περπατούσα παρέα με έναν φίλο που έβλεπα σπάνια, ζούσε βλέπεις στο εξωτερικό. Είχα μόλις μετακομίσει στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, Εγνατία με Αγίας Σοφίας, βόρειο κέντρο θα έλεγα. Σε εκείνην την θορυβώδη περιοχή, ήταν σύνηθες κάποιοι άνθρωποι να ψάχνουν στα σκουπίδια, νομίζω συλλέγανε μεταλλικά αντικείμενα. Όταν πρωτοείδα το σκηνικό ήταν το 2016, είχα μόλις επιστρέψει από την Αγγλία όπου ζούσα,  μου είχε φανεί τόσο εξωπραγματικό, σαν να ήταν σκηνή από έργο του Αλμοδοβάρ, σουρεαλιστικό, σχεδόν μπαίνανε σου λέω ολόκληροι οι άνθρωποι μέσα στους κάδους, ενίοτε άκουγα θόρυβο κι ύστερα έβλεπα το κεφάλι. Τότε είχα σοκαριστεί αληθινά…δεν είμαι σίγουρη γιατί το κάνανε…μα συνέβαινε!!!

Είχα πει κάτι στον φίλο μου, του τύπου «βρε παιδί μου, ανακατεύουν τα σκουπίδια και αναδύεται μια μυρωδιά χάλια», δεν είχα θυμό η απογοήτευση αλλά είχα μια σαφέστατη απορία (σοκ) κι ενόχληση μαζί. Βλέπεις η ικανότητα μου να μυρίζω είναι σχεδόν βιονική, ξέρω γελάς τώρα, είναι όμως αλήθεια. Οι τεχνικές αναπνοής σε διαβεβαιώνω πως αυξάνουν την αίσθηση της όσφρησης, σε σημείο που θαρρείς πως πριν τις τεχνικές, δεν είχες όσφρηση! Ο φίλος μου, μετά από λίγα λεπτά σιωπής, κοντοστάθηκε, μου απάντησε…κι η απάντηση του με έκανε να δω τον κόσμο στα ξαφνικά, με άλλα μάτια.

«Ερυφίλη, πιστεύεις πως αυτός ο άνθρωπος που μπαίνει στη μπανιέρα των  σκουπιδιών, του αρέσει που το κάνει

Σταμάτησα να περπατάω, σαν να είχε πέσει κεραμίδα στο κεφάλι μου και εντός δευτερολέπτων διαπίστωσα (υποχρεωτικά πια) μια νέα διάσταση του σκηνικού που αντίκρισα πριν λίγο. Η  συγκεκριμένη δράση, μου είχε ενοχλήσει σοβαρά την μύτη, όμως ο φίλος μου, μου αποκάλυψε πως υπήρχε και κάτι άλλο πίσω από την δράση αυτή!!

Ένας άνθρωπος, ένα υποκείμενο, μια ζωή την οποία εγώ δεν είδα καν!

Τώρα θα μου πεις, «ε και, δεν αλλάζει κάτι, πάλι βρωμάνε τα σκουπίδια στον δρόμο», μα ναι φυσικά και βρωμάνε, αλλά το θέμα έχει πια μεταβιβαστεί αλλού…Η ψυχή μου εστίασε στην ενόχληση της όσφρησης μου, άθελα της, έμεινε εκεί, η Ερυφίλη θέλει να μην μυρίζει η γειτονιά, όμως αυτή μυρίζει, μπλά μπλά μπλά. Δηλαδή κρίνω μια κατάσταση γιατί δεν κάνει tick the box της τέλειας πόλης, μιας πόλης που περπατάς και μυρίζει νυχτολούλουδο.

Επ, Ερυφίλη, έχεις ξεχάσει τον άνθρωπο!! Έναν άνθρωπο που έχει άλλες αρχές, γιατί έτσι ζει κι έτσι έμαθε να ζει, είναι πώς να σου πω, σαν να είδα ένα επίπεδο πιο βαθιά, μόλις η γνώμη του φίλου μου έφτασε ακέραιη στα αυτιά μου.

Να σου πω την αλήθεια, ντράπηκα και χάρηκα μαζί, όμως έκτοτε το βλέμμα μου άλλαξε βάθος, αντιλαμβάνομαι και τον χώρο σε ένα επίπεδο πιο ανθρώπινο, πιο λεπτοφυές, λιγότερο εγωκεντρικό τολμάω να πω. Μεταφέρθηκα από το χονδροειδές επίπεδο του Εγώ και ο εαυτός μου και η τελειότητα του αστικού μου χώρου, στο επίπεδο του εγώ κι οι γύρω μου, εγώ κι οι ζωές τους, εγώ κι όσα αγνοώ για τον άλλον που περπατάει δίπλα μου κάθε ώρα και στιγμή, και τον επικρίνω, τον προσπερνάω, σκοντάφτω επάνω του βιαστικά.

Κοίτα, το «Εγώ x Εγώ = Εγώ2» έχει μοναξιά ψυχής βαθιά παγιωμένη. Το «Εγώ κι οι άλλοι», ακόμα κι αν μένει στο επίπεδο αντίληψης, κι όχι δράσης, έχει μια σύνδεση, καθώς έχει πρόθεση να βρει μια ισορροπία. Το «Εγώ και Εσύ», έχει γλυκό ανιδιοτελή σεβασμό, ενσυναίσθηση δίχως κανένα αντάλλαγμα, μια ζεστασιά ψυχής που δεν κοστίζει, κι όχι μόνο, αλλά είναι και μεταδοτική, γυρίζει δηλαδή, κάνει βόλτες από τον έναν άνθρωπο στον συνάνθρωπο του σε κυκλική τροχιά!!

Έτσι αρχίζεις να βλέπεις τον άγνωστο συνάνθρωπο σου ως άνθρωπο κι όχι ως δράση, η οποία, είτε σε βολεύει είτε όχι. Έτσι, αν καταφέρεις να βγεις από το κουκούλι του Εγώ Χ Εγώ, αυτός ο συνάνθρωπος θα σου μαθαίνει σταδιακά, τι σημαίνει αποδοχή δίχως επίκριση. Ναι, είναι κι αυτή μια επιλογή, το ξέρεις κι έχεις αρχίσει με μίνι βηματάκια να αλλάζεις τρόπο σκέψης, να τοποθετείς τον διπλανό σου πλάι σου κι όχι πίσω σου ή εναντίον σου.

Όταν μάλιστα το κάνεις πλήρως συνειδητά, όταν δηλαδή έχεις ενσυναίσθηση για τον διπλανό σου, μέσα από την καρδιά σου, η ευαισθησία θα επιστρέψει σε εσένα και στους δικούς σου ανθρώπους, μόλις μεταβείς από το «Εγώ Χ Εγώ» στο «Εγώ + Εσύ», εκείνο το δευτερόλεπτο θα αρχίσει να κυλάει στο αίμα σου μια σταλιά ευγνωμοσύνης. Κάθε επίκριση θα σου φανεί γελοία και προς αποφυγή. Και το πιο σπουδαίο,  θα νιώσεις το «μέσα» σου να μαλακώνει και να αλλάζει χρώμα!  

*Η Εριφύλη Βογδοπούλου σπούδασε Αρχιτεκτονική και εργάστηκε για πολλά χρόνια στις αστικές αναπλάσεις μέχρι που έκανε ολική στροφή ζωής και φιλοσοφίας, στο «εσωτερικό πεδίο». Σήμερα είναι καταξιωμένη Yoga Instructor και εμπλουτίζει τις υπηρεσίες της με Tantra Essence Massage καθώς και με τη διοργάνωση Tantric Yoga Workshops & Retreats. Το προσωπικό μότο της: «From urban design, to body & soul reborn!». Για περισσότερες πληροφορίες εδώ

Αποδεχόμενοι το θάνατο μαθαίνουμε να υμνούμε τη ζωή!

Από τη Γεωργία Κολιοπούλου*

Η ζωή φέρνει πάντα νέες προκλήσεις, εξωτερικές ή εσωτερικές. Το θέμα είναι να μην το βάζουμε κάτω και ό,τι κι αν έχουμε να αντιμετωπίσουμε…να συνεχίζουμε…τον αγώνα μας!

Να συνεχίζουμε την πορεία ανάβασης κάθε φορά βήμα βήμα! Κρατώντας το όραμα ζωντανό μπροστά μας σαν είναι τώρα, αλλά κοιτάζοντας και προσέχοντας που πατάμε…

Ένα βήμα τη φορά!

Προκλήσεις δοκιμασίες, μάχες πάντα θα υπάρχουν.

Εξωτερικές και εσωτερικές.

Όμως παρά τον κόπο και τον πόνο είναι σημαντικό να βρίσκουμε ξανά τη δύναμη να χαμογελάμε…

Τι προκαλεί τον πόνο;

Συνήθως είναι ο φόβος της απώλειας…

Κάτι που φοβόμαστε πως κινδυνεύει να χαθεί… να μην είναι πια ίδιο…να πεθάνει…

Και αυτός ο φόβος αντανακλά σε κάθε τι στη ζωή μας…

Αντανακλά…

Στην εργασία μας με όλη την αβεβαιότητα των καιρών.

Στην οικογένεια σε εποχές κρίσης σε όλα τα επιπεδα όπου αναζητούμε να δημιουργησουμε νέους ρόλους νέες ισορροπίες, όταν όλα γύρω καταρρέουν.

Στις πιο προσωπικές σχέσεις όπου η εποχή της υπερεπικοινωνίας δεν αφήνει χώρο και χρόνο για ουσιαστκή  επικοινωνία μαζί με όλες τις ανασφάλειες που γεννά το ράγισμα της εμπιστοσύνης….σε μια εποχή όπου όλα σερβίρονται εύκολα και γρήγορα…από e food… εως e sex…

Στις φιλίες όπου επίσης μπαίνουμε στον πειρασμό να αναζητούμε e friends,οπαδούς, ακόλουθους για να καλύψουμε την απουσία των φίλων που κάποτε έχουμε κλάψει και γελάσει μαζί…και μας λείπουν…

Το κενό που δημιουργεί η απομάκρυνση από την αληθινή ζωή. Όπου σταδιακά κλεινόμαστε στον εαυτό μας και απομακρυνόμαστε από την ουσιαστική επαφή από την αλήθεια.

Σε αυτή την εποχή φόβου ακόμα και για τη ζωή και για την ελευθερία κλονίζονται γερά τα θεμέλια της ύπαρξης μας. Κι όσο δεν τολμάμε να μιλήσουμε, να επικοινωνήσουμε… κλονίζονται οι αξίες, τα ιδανικά κι η ανασφάλεια απλώνεται σε όλα τα πεδία της ζωής μας…

Στην εργασία μας, στην οικογένεια μας, στην συντροφικότητα, στις φιλίες και επεκτείνεται… επεκτείνεται… σε κάθε τι με το οποίο σχετιζόμαστε…

Μας οδηγεί να αναρωτηθούμε και για μια ακόμη φορά να ξεκινήσουμε το ταξίδι της ψυχής προς την αναζήτηση της ταυτότητάς μας, ποιοι είμαστε αληθινά…

Να αναλογιστούμε τι είναι αληθινό και τι ψεύτικο από όλα όσα καθρεφτίζουν την καθημερινότητα μας, στη ζωή μας.

Να στοχαστούμε για την εργασία και τα ενδιαφέροντά μας.

Να στοχαστούμε για τους αγαπημένους μας και τις σχέσεις μας.

Να ενδυναμώσουμε τα θεμέλια και τις αξίες που οικοδομούν και ενώνουν την οικογένειά μας.

Να μπορούμε να αφήσουμε πίσω ό,τι δεν είναι αληθινό, ό,τι δεν συμβαδίζει με αυτό που τώρα συνειδητοποιούμε ότι θέλουμε να είμαστε, αυτό που είμαστε εν δυνάμει και περιμένει να γεννηθεί.

Να αφήσουμε πίσω ότι μας χωρίζει και να δούμε τι μας ενώνει.

Να μπορούμε να κοιτάξουμε ξανά και ξανά στα μάτια τον σύντροφό μας με αγάπη, να επιτρέψουμε το άγγιγμά του να αγγίξει την ψυχή μας.

Αν και στα δικά του μάτια καθρεφτίζεται η αγάπη, αν μας επιτρέψει κι εκείνος να αγγίξουμε την ψυχή του, η ενέργεια μας μετουσιώνεται…αρχίζουμε ο ένας να τροφοδοτεί τον άλλο προς την έκφραση του αληθινού εαυτού.

Εκεί δεν υπάρχει φόβος, δεν υπάρχει ανασφάλεια, δεν υπάρχει αμφιβολία, υπάρχει μόνο αγάπη.

Αλλά αυτό δεν θα γίνει μόνο του όσο ιδανικό και ρομαντικό ακούγεται έχει και πόνο και κόπο και θέληση και των δύο να αλλάξουμε..

 Όχι ο ένας τον άλλο…αλλά καθένας μας τον εαυτό του!

Αν τα παιδιά μας μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον ασφάλειας, αλληλοεκτίμησης, σεβασμού και αγάπης…δεν υπάρχει μεγαλύτερο δώρο και ελπίδα για το αύριο…για τα παιδιά όλου του κόσμου.

Είναι η ευκαιρία μας μέσα από το ταξίδι στα σκοτάδια της ψυχής…να ανακαλύψουμε την αλήθεια…να δούμε τα λάθη μας και αυτά που μπορεί να κρατάμε απο παλιά σαν συνήθειες και συμπεριφορές αλλά δεν συμβαδίζουν με αυτό που είμαστε τώρα!

Να βρούμε τη θέληση και τη δύναμη, να αλλάξουμε, να γίνουμε η καλύτερη εκδοχή του εαυτού μας!

Να βρούμε την δύναμη και να αγωνιστούμε παρά τις αντιξοότητες να εκφράσουμε τον αληθινό εαυτό μας, τις ιδέες μας, τα ιδανικά, να ενώσουμε την οικογένειά μας φυσική και πνευματική.

Καθένας μας ας βρει τη δύναμη να ενωθεί πιο βαθιά με το σύντροφό του ή όσοι δεν τον έχουν βρει ακόμα, να τολμήσουν, να τον αναζητήσουν…

Να εκπληρώσουμε μέσα από την εργασία που έχουμε επιλέξει να προσφέρουμε ένα άξιο έργο…

Απογοητεύομαι για την εποχή που ζούμε, αλλά δεν σταματώ να ονειρεύομαι και να αγωνίζομαι για έναν καλύτερο κόσμο!

Πώς μπορεί να νικηθεί το χάσιμο στον κόσμο της ψεύτικης επικοινωνίας που προσπαθεί να υποκαταστήσει τις σχέσεις και τη ζωή σε έναν εικονικό κόσμο…virtual reality καταστρέφοντας και εκείνες που έχουν ακόμη διαφυλαχθεί ζωντανές;

Με υγιή επικοινωνία, με επαφή, με αλήθεια με αγάπη. Ας μην συντηρούμε μια ψεύτικη πραγματικότητα χάνοντας ότι αξίζει και είναι αληθινό!

Καλύτερα να βρεθούμε με ένα φίλο από κοντά κι ας τσακωθούμε…παρά να μιλάμε ευχάριστα αλλά ανούσια με χίλιους αγνώστους που δεν γνωρίζουμε καν αν το προσωπο που παρουσιάζουν σε αυτό τον ψεύτικο κόσμο είναι αληθινό.

Αναπόφευκτα το ψεύτικο…αργά ή γρήγορα καταρρέει…οι ψεύτικες  φευγαλέες απολαύσεις και ηδονές δεν θα υποκαταστήσουν ποτέ ένα αληθινό βλέμμα, μια ανάσα, μια κραυγή, τον έρωτα το θυμό, το γέλιο και το δάκρυ. Κανένας εικονικός φίλος όσα αυτοκόλλητα ή like, κλπ κι αν σου χαρίσει δεν συγκρίνεται με το βλέμμα του αδελφικού φίλου που ξέρει όλη ή τη μισή ζωή σου, με το χτύπημα στον ώμο για να σου δώσει κουράγιο ή μια συναισθηματική γροθιά όταν πας να ξεφύγεις από αυτό που είσαι αληθινά.

Μαζί με όλες αυτές τις φιλοσοφικές και μελαγχολικές μου σκέψεις θέλω να μοιραστώ ένα μυστικό…μιας συνειδητοποίησης που μου δίνει ελπίδα…

Φίλοι μου σε αυτό τον απογοητευτικά ψεύτικο κόσμο που ζούμε…υπάρχει ελπίδα κάτι γεννιέται…Σαν μια σπίθα φωτός…μέσα στο σκοτάδι που συνεχώς μεγαλώνει…

Αργά και σταθερά ένα πνευματικό κίνημα κυοφορείται… σε παγκόσμιο επίπεδο…

Άνθρωποι που αναζητούν την αλήθεια, αναζητητές του φωτός, ερευνητές, καλλιτέχνες, αθλητές, δάσκαλοι, επιστήμονες, συγγραφείς, φοιτητές, άνεργοι, εργαζόμενοι, θεοσεβούμενοι ανεξαρτήτως θρησκείας, πιστοί και άπιστοι, άνθρωποι, όλων των φυλών, όλων των θρησκειών, φιλόσοφοι, στοχαστές, οδοιπόροι, ονειροπόλοι, ρεαλιστές…αρχίζουν να επικοινωνούν να μοιράζονται ιδέες σκέψεις αλήθειες εμπειρίες και να βάζουν το δικό τους λιθαράκι να γίνει καλύτερος ο κόσμος…

Όποιος το λέει η καρδιά του έχει μια θέση σε αυτό που κυοφορείται σαν τον σπόρο που περιμένει κρυμμένος στο χώμα μέχρι την άνοιξη όπου αποκαλύπτεται…

Αυτό το πνευματικό κίνημα μπορεί να γεννηθεί και να επιβιώσει μέσα στον ψεύτικο κόσμο, αν καθένας μας βρει και εκφράσει χωρίς φόβο αυτό που θέλει να μοιραστεί με τον κόσμο, να προσφέρει το δικό του παρών.

Εμείς μπορούμε να γίνουμε… να είμαστε η αλλαγή που ονειρευόμαστε για τον κόσμο…

Αλλά θέλει αρετή και τόλμη η ελευθερία!

Το κλειδί είναι αν καταφέρουμε μέσα από τις δικές μας μάχες να βγούμε φωτεινοί, ζωντανοί, δυνατοί και έχουμε μάθει κάτι σημαντικό που μπορεί να βοηθήσει κι άλλους, έχουμε χρέος να το μοιραστούμε. Το φως όταν μοιράζεται πολλαπλασιάζεται…

 Ας μη φοβηθούμε να χρησιμοποιήσουμε τα μέσα εύκολης επικοινωνίας να επικοινωνήσουμε με ανθρώπους σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης που μπορεί να μας συνδέουν αξίες και ιδανικά κοινά ή όμορφα ενδιαφέροντα…κοινά οράματα… Αυτή τη στιγμή είτε κάποιοι χρειάζονται τη δική μας βοήθεια ή εμείς χρειαζόμαστε τη βοήθεια κάποιων άλλων…για να εξελιχθούμε…

Ίσως κάποιοι από τους e friends…να είναι οι παλιοί σύντροφοι…που πρέπει όταν έρθει η ώρα να καλέσουμε…ίσως με κάποιους να μπορούμε να γίνουμε πνευματικοί φίλοι, spiritual friends (αν το μεταφράζω σωστά).

Το μυστικό είναι να μπορούμε μέσα από το εσωτερικό ταξίδι…στο δρόμο της αυτογνωσίας να επιστρέψουμε ξαναγεννημένοι και πιο σοφοί…

Λέει ένα τραγουδάκι…»Ό,τι αξίζει πονάει κι είναι δύσκολο»

Εντάξει ξέρω κάποιοι θα σκεφτούν…»Δεν χρειάζεται όμως να είναι πάντα έτσι, έχουμε κι ανάγκη το ανάλαφρο το αυθόρμητο». Ναι σίγουρα…από την άλλη όμως…αυτό που έχει δύναμη να αντέξει…τις δοκιμασίες και τις προκλήσεις…σίγουρα κάτι παραπάνω αξίζει…

Είναι το μάθημα που μας διδάσκει η φύση και η ζωή μας! Μέσα σε εναλλασσόμενους κύκλους…γέννησης και θανάτου…που καθρεφτίζονται στις επιλογές μας…στις σχέσεις μας…στις ιδέες, στα συναισθήματα…στα όνειρά μας…

Πάντα η μελαγχολία του φθινοπώρου μας προετοιμάζει για τον χειμώνα.

Γνωρίζουμε τι πράξαμε και τι θερίσαμε, τώρα επαναξιολογούμε στις δεδομένες συνθήκες και με τα μέσα εργαλεία εφόδια και εμπειρία που αποκτήσαμε αποφασίζουμε τι θα σπείρουμε πως θα φροντίσουμε καλύτερα τη νέα σπορά πως θα την προφυλάξουμε στη διάρκεια του κρύου χειμώνα…για να καλοδεχτούμε την άνοιξη ως αναγέννηση μετά το θάνατο και το καλοκαίρι να θερίσουμε και να απολαύσουμε τους καρπούς των έργων μας…

Τι νικά το φόβο και όλες τις ανασφάλειες που προκαλεί;

Η αγάπη! Πάντα η αγάπη!

Η αγάπη είναι το κλειδί.

Η αγάπη θα μας δώσει πίσω τη δύναμή μας.

Η αγάπη για την αλήθεια.

Η αγάπη για την ζωή.

Η αγάπη για την αλλαγή.

Σε έναν κόσμο όπου όλα καταρρέουν ας μαζέψουμε όλο των πλούτο ηθικών αξιών, ιδανικών, αρετών που μπορούμε να σώσουμε.

Ας είναι τα υλικά για να αναδομήσουμε τον εαυτό μας και τον κόσμο μας.

Η αγάπη θα μας μας βοηθήσει να βρούμε τη δύναμη και τη σοφία να συνεχίσουμε.

Η λογική θα μας βοηθήσει να βρούμε τα εργαλεία και τα μέσα να τα καταφέρουμε.

Η εργασία και η ακούραστη δράση θα μας βοηθήσει να κάνουμε το αδύνατο δυνατό.

Ας αφήσουμε σαν τα φύλλα του φθινοπώρου…τον αέρα να παρασύρει μακριά…κάθε τι περιττό κάθε τι που βαραίνει…ας μην φοβόμαστε την αλλαγή.

Δεν πειράζει…αν θρηνήσουμε για τα χαμένα μας φύλλα…για τους θανάτους που έχουμε ζήσει…

Αποδεχόμενοι το θάνατο μαθαίνουμε από το βιβλίο της φύσης, να υμνούμε τη ζωή!

Η Δήμητρα, συμβολικά αλλά και όπως το βιώνουμε στη Μητέρα Φύση, κάθε χρόνο, θρηνεί για τον θάνατο…την αρπαγή της Περσεφόνης στον κάτω κόσμο από τον Άδη…Όμως έχει δεχθεί τη συμφωνία…αποδέχεται το θάνατο…και ελπίζει γιατί ξέρει πως θα περιμένει και όταν έρθει η άνοιξη…η κόρη θα ξαναγεννηθεί…και τότε θα περιμένει να χαρεί και να γιορτάσει ξανά…σκορπώντας γύρω αναγέννηση, χρώματα, τη χαρά της ζωής.

Καλή συνέχεια σε καθέναν για τη δική του προσωπική μάχη! Εύχομαι σε όλους άξιες μάχες και άξιες νίκες στο δρόμο προς την αναζήτηση, κατάκτηση και έκφραση του αληθινού εαυτού!

Υπομονή! Δύναμη και θέληση για αλλαγή! Αγάπη, Αγάπη,  Αγάπη!

Καλό φθινόπωρο! «

*Η Γεωργία Κολιοπούλου είναι Ολιστική Ιατρός. Περισσότερα εδώ

Το κλειδί είναι να έχεις ελπίδα

Πριν από αρκετές δεκαετίες, δύο ψυχολόγοι έπεσαν πάνω σε ένα φαινόμενο που τους αιφνιδίασε και άλλαξε τον τρόπο που σκεφτόμαστε τις αντιξοότητες. Το ονόμασαν «μαθημένη αδυναμία» : όταν οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν μια δύσκολη κατάσταση που αισθάνονται πως βρίσκεται πέρα από τον έλεγχό τους, τείνουν να υποτάσσονται σε μια κατάσταση που θεωρούν «μοιραία» και γίνονται καταθλιπτικοί.

Στον απόηχο μιας πανδημίας που έχει αναστατώσει τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων στον πλανήτη, αυτή η διαπίστωση είναι πιο επίκαιρη  από ποτέ. Αλλά ακριβώς όπως η έννοια της «μαθημένης αδυναμίας»  εξηγεί πολλά από τα συναισθήματα που έχουμε βιώσει, ταυτόχρονα  έχει εμπνεύσει έργο που προσφέρει θετικές γνώσεις για το πώς οι άνθρωποι μπορούν να παραμείνουν ανθεκτικοί, ακόμη και μπροστά σε ανεξέλεγκτες αντιξοότητες. Το κλειδί είναι να έχεις ελπίδα.

Ο Martin Seligman και ο Steven Maier ανακάλυψαν τη «μαθημένη αδυναμία» τη δεκαετία του 1960, ως μεταπτυχιακοί φοιτητές στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια, υπό την επίβλεψη του πειραματικού ψυχολόγου Richard L. Solomon.  Ο  Solomon μελετούσε πώς τα σκυλιά μάθαιναν και ανταποκρίνονταν στο φόβο. Η ομάδα είχε κάθε σκύλο δεμένο μέσα σε ένα κλουβί με δύο διαμερίσματα και του προκαλούσε πολλαπλές ήπιες αλλά δυσάρεστες ηλεκτροπληξίες, κάθε φορά σε συνδυασμό με ένα συγκεκριμένο ηχητικό τόνο. Στη συνέχεια,   τα σκυλιά λύνονταν μέσα στο κλουβί των δύο διαμερισμάτων, ο ήχος ακουγόταν και πάλι και Solomon πίστευε πως  έχοντας μάθει να συσχετίζουν τον ήχο με τον πόνο, τα σκυλιά θα πηδούσαν στο ασφαλές διαμέρισμα για να αποφύγουν τον πόνο. Όμως  όταν τα σκυλιά άκουσαν τον ήχο, παρέμειναν παθητικά και δεν έκαναν τίποτα για να ξεφύγουν από τον πόνο.

Ως πείραμα «παβλοβιανού» τύπου,  κρίθηκε αποτυχημένο. Αλλά ο Seligman και ο Maier κατέληξαν σε ένα διαφορετικό συμπέρασμα:  Η παθητικότητα των σκύλων ήταν  κρίσιμο εύρημα. Κατά τη διάρκεια του πειράματος, όταν τα σκυλιά δεμένα μέσα στο κλουβί είχαν εκτεθεί σε ένα σοκ, κλαψούρισαν, γαύγισαν και προσπάθησαν να ξεφύγουν, αλλά ήταν  μάταιο, αφού το λουρί τα κρατούσε δεμένα.  Έτσι, ο Seligman και ο Maier πίστευαν πως τα σκυλιά έμαθαν πως προσπάθησαν να ξεφύγουν από ένα σοκ, αλλά δεν τα κατάφεραν. Ως αποτέλεσμα, ήταν παθητικά την επόμενη φορά που αντιμετώπισαν παρόμοια κατάσταση, παρόλο που οι συνθήκες είχαν αλλάξει και θα μπορούσαν να πηδήξουν ελεύθερα στο ασφαλές δωμάτιο του κλουβιού αφού δεν ήταν πλέον δεμένα.

Ο Seligman και ο Maier δοκίμασαν τη θεωρία τους στην πράξη. Σχημάτισαν  τρεις ομάδες σκύλων για την αρχική φάση μάθησης. Κάποιοι σκύλοι δέθηκαν  όπως και στο προηγούμενο πείραμα και υπέφεραν τον αρχικό γύρο σοκ σε συνδυασμό με ηχητικό ήχο. Μια δεύτερη ομάδα σκύλων που δεν ήταν δεμένοι,  μπορούσαν  να πιέσουν ένα μοχλό για να διαφύγουν στο ασφαλές διαμέρισμα και μια τρίτη ομάδα σκύλων δεν υπέστη κανένα σοκ. Στη συνέχεια, όλα τα σκυλιά ήταν ελεύθερα να κινηθούν, και οι ήχοι ακούστηκαν ξανά. Τα σκυλιά που ήταν ελεύθερα στο προηγούμενο μέρος του πειράματος και δεν υπέστησαν σοκ γλίτωσαν αμέσως ακούγοντας τον ήχο  πηδώντας στην ασφαλή πλευρά του κλουβιού τους. Επίσης τα σκυλιά που έμαθαν να έχουν τον έλεγχο του μοχλού διαφυγής κατάφεραν  επίσης να ξεφύγουν στο ασφαλές διαμέρισμα του κλουβιού. Αλλά τα σκυλιά που στην πρώτη φάση ήταν δεμένα και υπέστησαν το σοκ, συνέχιζαν να αισθάνονται αβοήθητα παρά το γεγονός που πως πλέον δεν ήταν δεμένα με λουρί και δεν προσπάθησαν καν να ξεφύγουν. Τα σημαντικά ευρήματα των Seligman και Maier σχετικά με την «μαθημένη αδυναμία» δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Πειραματικής Ψυχολογίας,  το 1967.

Κατά την επόμενη δεκαετία, ο Seligman και συνεργάτες του επανέλαβαν τα πειράματα της «μαθημένης αδυναμίας»  σε τρωκτικά και, αργότερα, σε ανθρώπους. Επιπλέον, όταν πρόκειται για την πρόκληση συναισθημάτων αδυναμίας σε εθελοντές ανθρώπους, ο Seligman παρατήρησε κάτι σημαντικό – αφού εξέθεσε τους ανθρώπους σε μη ελεγχόμενα γεγονότα, όπως δυσάρεστους δυνατούς θορύβους ή αδύνατους αναγραμματισμούς, συχνά άρχιζαν να παρουσιάζουν μερικά από τα κλασικά συμπτώματα της κατάθλιψης, όπως συναισθήματα αναξιότητας, θλίψης, απώλειας ενδιαφέροντος, κακής συγκέντρωσης και κόπωσης. Τελικά, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η «μαθημένη αδυναμία» είναι ένας υποτύπος της κατάθλιψης.

Αλλά υπήρχε μια κρίσιμη προειδοποίηση – κάθε φορά που οι ερευνητές διεξήγαγαν αυτές τις μελέτες, υπήρχε πάντα ένα ποσοστό των ατόμων που εκτέθηκαν σε ανεξέλεγκτα γεγονότα που προκαλούσαν σοκ και αποστροφή, αλλά δεν σταματούσαν να προσπαθούν να πάρουν τον έλεγχο. Παρόλο που έμαθαν ότι τίποτα από όσα έκαναν μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχε αποτέλεσμα για να σταματήσουν το «κακό», συνέχισαν να προσπαθούν να κάνουν την κατάστασή τους καλύτερη. Επίσης, κάποιοι που τα παράτησαν και έμοιαζαν απελισμένοι και αβοήθητοι για ένα χρονικό διάστημα, ανέκαμψαν και άρχισαν να ενεργούν προκειμένου να πάρουν τον έλεγχο σε μεταγενέστερες φάσεις  των πειραμάτων. Το ερώτημα λοιπόν ήταν «γιατί;».  Γιατί οι ανεξέλεγκτες αντιξοότητες έκαναν κάποιους  ανθρώπους να νιώθουν αβοήθητοι ενώ άλλοι παρέμεναν ανθεκτικοί και ενεργητικοί;

Οι ερευνητές ασχολήθηκαν όλο και περισσότερο με αυτό το ερώτημα καθώς διαπίστωναν πως  το να νιώθεις αβοήθητος δεν είναι αρκετό για να προκαλέσει κατάθλιψη. Αυτό που είχε σημασία είναι το πώς οι άνθρωποι βγάζουν νόημα από την αδυναμία τους και τι αποδόσεις ευθυνών κάνουν. Κατηγορούν τον εαυτό τους ή κατηγορούν τον πειραματιστή; Γενικεύουν την αδυναμία τους στη ζωή γενικά ή μόνο στη συγκεκριμένη κατάσταση στο εργαστήριο; Ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι ερμήνευσαν την εμπειρία – η ιστορία που ύφαιναν – ήταν το κρίσιμο συστατικό της θεωρίας που έλειπε.

Ο Seligman και οι συνεργάτες του διαπίστωσαν ότι υπάρχουν τρεις τρόποι με τους οποίους οι άνθρωποι μπορούν να ερμηνεύσουν τι τους συμβαίνει: μπορούν να σχηματίσουν δύο ζεύγη αποδόσεων ευθυνών.  Στο πρώτο ζεύγος, κάποιοι αποδίδουν μια μόνιμη ευθύνη   (π.χ. θα είμαι πάντα αβοήθητος και τίποτα από όσα κάνω δεν θα έχει ποτέ αποτέλεσμα) έναντι όσων επιλέγουν να αποδώσουν την κατάστασή τους σε κάτι προσωρινό  (π.χ. ήμουν αβοήθητος σε αυτή τη συγκεκριμένη περίσταση, αλλά αυτό που κάνω σε άλλες στιγμές εξακολουθεί να είναι). Το δεύτερο ζεύγος ευθυνών από τη μια εστιάζει στο  συγκεκριμένο (π.χ.  αδυναμία που σχετίζεται μόνο με τους αναγραμματισμούς) έναντι του καθολικού (π.χ. είμαι αδύναμος σε όλα τα προβλήματα)· Το τρίτο ζεύγος ευθυνών έχει από τη μια την  εσωτερική ανάληψη της ευθύνης  (π.χ. είναι δικό μου λάθος) έναντι ενός εξωτερικού υπαίτιου  (π.χ. είναι λάθος του κόσμου ή κάποιου άλλου προσώπου).

Όπως θα το έθετε αργότερα ο Seligman, διαφορετικοί άνθρωποι έχουν διαφορετικά επεξηγηματικά σενάρια. Μερικοί άνθρωποι έχουν ένα απαισιόδοξο επεξηγηματικό σενάριο και κάνουν αρνητικές αποδόσεις ευθυνών για τα αναπόφευκτα  γεγονότα (δηλαδή εσωτερικά, καθολικά και μόνιμα) και είναι πιο ευάλωτα στην κατάθλιψη. Άλλοι άνθρωποι έχουν αισιόδοξα επεξηγηματικά σενάρια όταν συμβαίνουν άσχημα πράγματα, δεν κατηγορούν τον εαυτό τους αλλά τον κόσμο και βλέπουν τις αντιξοότητες ως προσωρινές, τοπικές και συγκεκριμένες. Η ιστορία τους για τον κόσμο και τη θέση τους μέσα σε αυτόν είναι πολύ πιο αισιόδοξη και πιο θετική.

Σε μεταγενέστερες εργασίες, η  Lyn Yvonne Abramson,  καθηγήτρια ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν-Μάντισον, αναδιατύπωσαν τη θεωρία της «μαθημένης αδυναμίας» ως τη «θεωρία απελπισίας της κατάθλιψης». Η κατάθλιψη απελπισίας αναδύεται όταν οι άνθρωποι βιώνουν ένα αρνητικό γεγονός ζωής, όπως η απώλεια μιας εργασίας, εξάγουν απαισιόδοξα συμπεράσματα σχετικά με τις αιτίες και τις συνέπειες του γεγονότος και τι λέει αυτό το γεγονός στους ίδιους  για το ποιοι είναι ως άτομο. Μπορεί να πιστεύουν ότι είναι αβοήθητοι να αλλάξουν τις συνθήκες τους, πως δεν θα βρουν ποτέ δουλειά και πως είναι άχρηστοι. Είναι σκέψεις που τους καταστέλλουν και τους αποθαρρύνουν.

Με τα χρόνια, η έρευνα έχει επιβεβαιώσει τη σχέση μεταξύ απελπισίας και ψυχικής ασθένειας. Ο Aaron Beck,  ιδρυτής της γνωστικής συμπεριφορικής θεραπείας, διαπίστωσε ότι η αίσθηση της απελπισίας είναι βασικός παράγοντας αυτοκτονίας. Αντίθετα, μια αίσθηση ελπίδας συμβάλλει στην καλύτερη συνολική ψυχική και σωματική υγεία. Για παράδειγμα, οι άνθρωποι με περισσότερη  ελπίδα είναι σε θέση να ανεχθούν πόνο για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα,  αναφέρουν υψηλότερα επίπεδα ευημερίας μετά το θάνατο κάποιου που αγαπούν  και  όταν αντιμετωπίζουν μια αγχωτική κατάσταση, είναι σε θέση να σκεφτούν πιο δημιουργικά και ευέλικτα για να την ξεπεράσουν. Οι άνθρωποι με περισσότερες  ελπίδες αποδίδουν επίσης καλύτερα ακαδημαϊκά, είναι λιγότερο επιρρεπείς στη μοναξιά και – πάνω απ’ όλα – είναι λιγότερο πιθανό να υποκύψουν στην αδυναμία και την απελπισία όταν οι αντιξοότητες χτυπούν.

Όλα αυτά δείχνουν πως η ενστάλαξη ή αποκατάσταση μιας αίσθησης ελπίδας στους ανθρώπους μπορεί να τους βοηθήσει να οικοδομήσουν ανθεκτικότητα και να ανακουφίσουν τον συναισθηματικό τους πόνο. Η επόμενη ερώτηση είναι «πώς;».  Πώς μπορούν οι άνθρωποι να οικοδομήσουν μια αίσθηση ελπίδας, ειδικά σε δύσκολους καιρούς;

Η σύγχρονη θεωρία προτείνει πως  η αλλαγή των ιστοριών που λέμε στους εαυτούς μας για τις αντιξοότητες που μας συμβαίνουν  μπορεί να μας βοηθήσει.  Αντί να εστιάζουμε στους τομείς όπου η ζωή είναι εκτός ελέγχου, όπως τα διαρκώς νέα στελέχη του ιού, και καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η ζωή είναι απρόβλεπτη και χαοτική, μπορούμε να εστιάσουμε εκεί που μπορούμε να έχουμε τον έλεγχο. Στην καθημερινότητα και τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε  τους άλλους ανθρώπους. Μπορούμε επίσης  να υπενθυμίζουμε διαρκώς  στον εαυτό μας ότι αυτή η αντιξοότητα, όπως όλες οι αντιξοότητες, είναι προσωρινή και θα τελειώσει κάποια στιγμή.

Ένας άλλος τρόπος για να οικοδομήσουμε την ελπίδα απαιτεί να επανεξετάσουμε το συνηθισμένο νόημά της. Θα μπορούσατε να σκεφτείτε την ελπίδα μια μορφή ευσεβούς πόθου, μια θετική και ίσως αφελή προσδοκία ότι όλα θα πάνε καλά στο τέλος. Αλλά σύμφωνα με τη «θεωρία της ελπίδας», που αναπτύχθηκε από τον Αμερικανό ψυχολόγο Charles Snyder, η ελπίδα δεν είναι τυφλή αισιοδοξία. Πρόκειται για στόχους για το μέλλον, για την προσπάθεια  ή την «ενέργεια που κατευθύνεται σε στόχους» (πιστεύοντας ότι οι στόχοι είναι εφικτοί) και προς συγκεκριμένα «μονοπάτια» ή σχέδια για το πώς να επιτύχει κανείς αυτούς τους στόχους. Με άλλα λόγια, οι αισιόδοξοι άνθρωποι δεν είναι αφελείς αλλά αισθάνονται ότι ελέγχουν τη ζωή τους και επιδεικνύουν μια αίσθηση δέσμευσης στις αναζητήσεις τους,  το αντίθετο του να αισθάνονται αβοήθητοι.

Οι ψυχολόγοι έχουν αναπτύξει πρακτικές  για να δίνουν ελπίδα. Για παράδειγμα, οι θεραπευτές που ασκούν «θεραπεία ελπίδας» βοηθούν τους πελάτες τους να αντιληφθούν σαφείς στόχους για το μέλλον τους, χαρτογραφούν διαδρομές για την επιδίωξη αυτών των στόχων και επανασχεδιάσουν τα εμπόδια ως προκλήσεις που πρέπει να ξεπεραστούν. Αντί να επικεντρώνονται στις προηγούμενες αποτυχίες του πελάτη, ο θεραπευτής επικεντρώνεται στις επιτυχίες του, οι οποίες μπορούν να χρησιμεύσουν ως μοντέλα για μελλοντικές επιδιώξεις στόχων. Σε μια μελέτη που δοκιμάζει μια παρέμβαση ελπίδας ομαδικής θεραπείας οκτώ συνεδριών, οι συμμετέχοντες που διδάσκονται δεξιότητες οικοδόμησης ελπίδας ανέφεραν στη συνέχεια μια μεγαλύτερη αίσθηση νοήματος, αυτοεκτίμηση και χαμηλότερα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης, σε σύγκριση με μια ομάδα που βρισκόταν ακόμη στη λίστα αναμονής.

Οι περιστάσεις, όσο άσχημες κι αν είναι, δεν χρειάζεται να μας νικήσουν. Έχετε την ικανότητα να υιοθετείτε πιο ελπιδοφόρα πρότυπα σκέψης απέναντι στις αντιξοότητες και να προσαρμόζετε και να επιδιώκετε τους στόχους σας, ακόμη και εν μέσω δυσκολιών. Αν μπορείτε να διατηρήσετε την ελπίδα με αυτούς τους τρόπους, θα σας βοηθήσει να βρείτε το θάρρος, τη δύναμη και την ανθεκτικότητα για να βγείτε από τις αναπόφευκτες καταιγίδες που φέρνει η ζωή.

Άλλο οι τύψεις, άλλο η ενοχή και η ντροπή. Μάθε τη διαφορά

Της Δρ. Έντιτ Έγκερ*

Ενοχή σημαίνει να κατηγορώ τον εαυτό μου, πιστεύω ότι κάτι είναι δικό μου λάθος. Και είναι σημαντικό να διαχωρίζετε την ενοχή από τις τύψεις. Οι τύψεις είναι η δέουσα αντίδραση σε κάποιο επιζήμιο λάθος μας ή κάποιο σφάλμα που ενδεχομένως κάναμε. Είναι πιο κοντά στη θλίψη. Σημαίνει ότι αποδεχόμαστε το γεγονός ότι το παρελθόν ανήκει στο παρελθόν και ότι δεν μπορεί να αναιρεθεί. Δείχνει ότι επιτρέπουμε στον εαυτό μας να αισθανθεί θλίψη για όσα συνέβησαν. Μπορώ να αισθάνομαι τύψεις αλλά και να αναγνωρίζω ότι όσα έχω ζήσει, ότι οι επιλογές που έχω κάνει με οδήγησαν στη σημερινή μου κατάσταση. Οι τύψεις ανήκουν στο παρόν. Και μπορούν να συνυπάρχουν με τη συγχώρεση και την ελευθερία.

Όμως, με την ενοχή παραμένουμε κολλημένοι. Έχει τις ρίζες της στην ντροπή. Σημαίνει ότι βαθιά μέσα μας πιστεύουμε ότι «Δεν είμαι άξιος»· ότι θεωρούμε πως είμαστε ανεπαρκείς, πως ό,τι κι αν κάνουμε δεν είναι αρκετό. Όμως, αυτά δεν αξιολογούν πραγματικά το ποιοι είμαστε. Είναι απλώς ένα μοτίβο σκέψης που επιλέγουμε και το οποίο μπορεί να μας κρατήσει εγκλωβισμένους.

Έχετε πάντοτε επιλογή πώς θα αξιοποιήσετε τις πληροφορίες που σας προσφέρει η ζωή. Κάποτε έδωσα μια διάλεξη σε ένα συνέδριο και στη μέση της παρουσίασής μου ένας καλοντυμένος αξιοπρεπής κύριος σηκώθηκε και βγήκε έξω. Σχεδόν πάγωσα επί σκηνής, ένιωσα ένα μπαράζ αρνητικών σκέψεων που μετατρέπονταν σε αυτοκαταστροφικό μονόλογο: «Δεν είμαι καλή. Δεν έπρεπε να με καλέσουν να κάνω παρουσίαση σε αυτό το συνέδριο. Δεν έχω τα απαραίτητα εφόδια να βρίσκομαι εδώ». Λίγα λεπτά αργότερα η πόρτα της αίθουσας άνοιξε και ο ίδιος άντρας επέστρεψε και κάθισε. Πιθανώς να είχε σηκωθεί για να πιει νερό ή για να πάει στην τουαλέτα, όμως εγώ είχα ήδη στείλει τον εαυτό μου στην γκιλοτίνα.

Η ενοχή και η ντροπή δεν οφείλονται σε εξωτερικούς παράγοντες. Βγαίνουν από μέσα μας. Πολλοί από τους ασθενείς μου που έρχονται για θεραπεία περνούν ένα οδυνηρό διαζύγιο ή χωρισμό. Θρηνούν για τον θάνατο μιας σχέσης και τον χαμό της ελπίδας, των ονείρων και των προσδοκιών που αυτή εκπροσωπούσε. Συνήθως, όμως, δεν μιλούν για τη θλίψη τους. Μιλούν για την αίσθηση απόρριψης που νιώθουν. «Με απέρριψε». Όμως, η λέξη «απόρριψη» είναι απλά και μόνο ένας τρόπος να εκφράσουμε το συναίσθημα που νιώθουμε όταν δεν παίρνουμε αυτό που θέλουμε. Ποιος μας είπε ότι όλοι θα μας αγαπούν; Ποιος θεός όρισε ότι θα πρέπει πάντοτε να παίρνουμε αυτό που θέλουμε, όποτε θέλουμε, όπως θέλουμε και με τον τρόπο που θέλουμε; Και ποιος είπε ότι όλα τα παραπάνω είναι εγγυημένα; Κανείς δεν σας απορρίπτει εκτός από τον ίδιο σας τον εαυτό.

Επιλέξτε, λοιπόν, τις ερμηνείες που δίνετε στα πράγματα. Όταν κάνω μια ομιλία συνήθως οι ακροατές μου με επευφημούν όρθιοι και στη συνέχεια ορμούν καταπάνω μου, με αγκαλιάζουν και μου εκμυστηρεύονται κλαίγοντας: «Μου άλλαξες τη ζωή». Κατά καιρούς, όμως, εμφανίζεται και κάποιος που θα μου σφίξει το χέρι και θα μου πει: «Η ομιλία σας ήταν πολύ καλή, αλλά…». Στο χέρι μου είναι πώς θα απαντήσω. Μπορεί να πέσω στη μαύρη τρύπα της ανασφάλειας και να αρχίσω να σκέφτομαι: «Θεέ μου, τι λάθος έκανα;». Ή μπορώ να αναγνωρίσω πως η κριτική αυτή πιθανόν να έχει να κάνει περισσότερο με τον άνθρωπο που τη διατυπώνει παρά με εμένα. Μπορεί να έχει σχέση με τις προσδοκίες που είχε για τη διάλεξη ή με το ότι εκείνη τη στιγμή ο άνθρωπος αυτός, επικρίνοντας τη δική μου δουλειά, μπορεί να ένιωθε ισχυρός και έξυπνος. Μπορεί ακόμη και να αναρωτηθώ: «Υπάρχει κάτι χρήσιμο στα λόγια του που θα με βοηθήσει να εξελιχθώ και να γίνω πιο δημιουργική;». Είτε σκοπεύω να ενστερνιστώ τα σχόλια είτε να τα αγνοήσω, μπορώ πάντοτε να πω: «Ευχαριστώ που μοιραστήκατε τη γνώμη σας μαζί μου» και να προχωρήσω.

Εάν θέλουμε να ζήσουμε χωρίς ντροπή, δεν θα αφήσουμε τις απόψεις των άλλων να καθορίζουν την ύπαρξή μας. Πάνω απ’ όλα, επιλέγουμε εμείς πώς θα μιλάμε για τον εαυτό μας.

Περάστε μια μέρα ακούγοντας τον εσωτερικό σας μονόλογο. Παρατηρήστε τα πράγματα στα οποία δίνετε προσοχή. Αυτά πρέπει να ενισχύσετε. Αυτές οι σκέψεις θα επηρεάσουν το πώς αισθάνεστε. Και τα συναισθήματά σας θα καθοδηγήσουν τις πράξεις σας. Όμως, δεν είστε υποχρεωμένοι να ζείτε βάσει αυτών των προτύπων και των μηνυμάτων. Δεν γεννηθήκατε νιώθοντας ντροπή. Ο πραγματικός σας εαυτός λάμπει ήδη από ομορφιά. Γεννηθήκατε με αγάπη, χαρά και πάθος και μπορείτε να ξαναγράψετε το εσωτερικό σας σενάριο και να ανακτήσετε την αθωότητά σας. Μπορείτε να γίνετε ένα ολοκληρωμένο άτομο.

Θυμηθείτε πως ο εαυτός σας είναι το μοναδικό άτομο που δεν πρόκειται να χάσετε ποτέ.

*Η Δρ. Έντιτ Έγκερ είναι ψυχολόγος που εργάζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Γεννημένη από Ούγγρους Εβραίους γονείς, είναι επιζών του Ολοκαυτώματος και ειδική στη θεραπεία της διαταραχής μετατραυματικού στρες. Το απόσπασμα είναι από το βιβλίο της «Η ελευθερία είναι επιλογή» που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις «Διόπτρα».